{"id":508,"date":"2020-03-15T14:50:04","date_gmt":"2020-03-15T14:50:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/?page_id=508"},"modified":"2020-03-19T12:51:50","modified_gmt":"2020-03-19T12:51:50","slug":"dab-wielkoowocowy-quercus-macrocarpa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/dab-wielkoowocowy-quercus-macrocarpa\/","title":{"rendered":"D\u0105b wielkoowocowy (Quercus macrocarpa)"},"content":{"rendered":"\n
\n

D\u0105b wielkoowocowy (Quercus macrocarpa<\/em>) w naturze wyst\u0119puje we wschodniej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci Ameryki P\u00f3\u0142nocnej (USA i po\u0142udnie Kanady).<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n

OPIS:<\/strong>
   D\u0105b wielkoowocowy potrafi znakomicie przystosowa\u0107 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych warunk\u00f3w klimatycznych i glebowych, ma najwi\u0119kszy zasi\u0119g wyst\u0119powania ze wszystkich p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich d\u0119b\u00f3w. To d\u0142ugowieczne (przeci\u0119tnie \u017cyje 200-300 lat), powoli rosn\u0105ce drzewo na \u017cyznych nadrzecznych glebach w gor\u0105cym Teksasie mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 nawet 50 metr\u00f3w wysoko\u015bci przy trzymetrowej \u015brednicy pnia. Te same d\u0119by rosn\u0105ce na suchych glebach u podn\u00f3\u017ca G\u00f3r Skalistych lub w Kanadzie gdzie zim\u0105 zwykle temperatury spadaj\u0105 do -40 C a suma rocznych opad\u00f3w wynosi zaledwie 350 milimetr\u00f3w pozostaj\u0105 5-metrowymi krzewami albo wyrastaj\u0105 w niewielkie drzewka. <\/p>\n\n\n\n

   D\u0119by wielkoowocowe by\u0142y oko\u0142o roku 1900 najpospolitszymi drzewami na wielkich r\u00f3wninach w centrum Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, lasy tworzone przez ten gatunek zajmowa\u0142y na \u015arodkowym Zachodzie ponad 13 000 000 hektar\u00f3w. Kiedy w pocz\u0105tku XX wieku ruszy\u0142a z Europy do Ameryki wielka fala emigracji, rejony w kt\u00f3rych ros\u0142y d\u0119by wielkoowocowe okaza\u0142y si\u0119 idealnym miejscem do osadnictwa – ich drewno by\u0142o doskona\u0142ym materia\u0142em budowlanym i opa\u0142owym. W\u0119druj\u0105cy na zach\u00f3d osadnicy obierali sobie miejsce na skraju lasu, wycinali drzewa aby pobudowa\u0107 domy, stodo\u0142y i p\u0142oty, gromadzili drewno na opa\u0142. Kiedy ju\u017c uznali, \u017ce wi\u0119cej drewna nie jest im potrzebne las podpalali – uzyskiwali tereny do wypasu byd\u0142a i uprawy roli, pozbywali si\u0119 konkurencji do zaw\u0142aszczonych obszar\u00f3w (nast\u0119pni przybysze musieli szuka\u0107 innego lasu gdzie\u015b dalej) Efekt by\u0142 taki, \u017ce w roku 1985 zosta\u0142o ledwie 2600 hektar\u00f3w las\u00f3w, w kt\u00f3rych dominuj\u0105cym gatunkiem by\u0142 d\u0105b wielkoowocowy.<\/p>\n\n\n\n

   Swoj\u0105 nazw\u0119 ten d\u0105b zawdzi\u0119cza niezwyk\u0142ym owocom: na po\u0142udniu zasi\u0119gu obradza nawet 5-centymetrowej d\u0142ugo\u015bci \u017co\u0142\u0119dzie (st\u0105d „wielkoowocowy” i \u0142aci\u0144skie „macrocarpa”) w dw\u00f3ch trzecich okryte kosmatymi miseczkami (dlatego amerykanie nazywaj\u0105 go „bur oak” czyli d\u0105b nastroszony, kostropaty). Wielko\u015b\u0107 owoc\u00f3w bardzo zale\u017cy od warunk\u00f3w w jakich rosn\u0105 drzewa: o ile przeci\u0119tna masa \u017co\u0142\u0119dzi z Teksasu wynosi 7.5 gram\u00f3w, to te kanadyjskie maj\u0105 ledwie 0.9 grama. U nas podobnie – w Szczecinie i Wroc\u0142awiu b\u0119d\u0105 rosn\u0105\u0107 wi\u0119ksze \u017co\u0142\u0119dzie ni\u017c w Zakopanem czy na Mazurach. <\/p>\n\n\n\n

   \u017bo\u0142\u0119dzie d\u0119bu wielkoowocowego (podobnie jak innych ameryka\u0144skich d\u0119b\u00f3w z li\u015b\u0107mi o zaokr\u0105glonych klapach) nie zawieraj\u0105 wcale lub zawieraj\u0105 niewielkie ilo\u015bci gorzkiej taniny i s\u0105 jadalne. Mo\u017cna je suszy\u0107 i mieli\u0107 na m\u0105k\u0119 (jak kiedy\u015b Indianie), mog\u0105 by\u0107 jedzone na surowo. Owoce z r\u00f3\u017cnych drzew r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 smakiem, ich smak zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od przebiegu pogody – s\u0142odsze s\u0105 gdy lato by\u0142o mokre, bardziej gorzkie po lecie suchym i gor\u0105cym. Zbyt gorzkie mo\u017cna „usmaczni\u0107” – moczone kilka dni w zimnej, codziennie zmienianej wodzie zachowaj\u0105 aromat, strac\u0105 niewiele witamin. <\/p>\n\n\n\n

   D\u0119by wielkoowocowe, wyt\u0119pione w naturze, s\u0105 bardzo powszechnie sadzone w USA i w Kanadzie jako drzewa ozdobne. Ciemnozielone li\u015bcie fantazyjnie powcinane i nieco pofa\u0142dowane na brzegach maj\u0105 do 30 cm d\u0142ugo\u015bci, jesieni\u0105 przebarwiaj\u0105 si\u0119 na kolor z\u0142ocistobr\u0105zowy. Drzewa pocz\u0105tkowo maj\u0105 koron\u0119 wrzecionowat\u0105 – ze wzgl\u0119du na powolny wzrost przez dziesi\u0105tki lat mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako drzewa uliczne. Starsze, z szerok\u0105 koron\u0105 spotka\u0107 mo\u017cna na parkingach i w parkach.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

UPRAWA:<\/strong>
   D\u0119by wielkoowocowe s\u0105 ca\u0142kowicie odporne na mrozy, mog\u0105 rosn\u0105\u0107 w ca\u0142ej Polsce. Mo\u017cna je sadzi\u0107 na ka\u017cdej glebie – \u015bwietnie znosz\u0105 i susz\u0119, i okresowe zalewanie. 
Jest to jeden z niewielu gatunk\u00f3w d\u0119b\u00f3w kt\u00f3ry zdrowo ro\u015bnie na glebach zasadowych – zupe\u0142nie nie cierpi\u0105 na chloroz\u0119 nawet na zanieczyszczonych gruzem i wapnem placach budowy. 
D\u0119by wielkoowocowe wymagaj\u0105 stanowisk s\u0142onecznych. Nie lubi\u0105 przesadzania, najlepiej sadzi\u0107 na stanowiska docelowe mo\u017cliwie m\u0142ode. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u0105b wielkoowocowy (Quercus macrocarpa) w naturze wyst\u0119puje we wschodniej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci Ameryki P\u00f3\u0142nocnej (USA i po\u0142udnie Kanady). OPIS:   D\u0105b wielkoowocowy potrafi znakomicie przystosowa\u0107 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych warunk\u00f3w klimatycznych i glebowych, ma najwi\u0119kszy zasi\u0119g wyst\u0119powania ze wszystkich p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich d\u0119b\u00f3w. To d\u0142ugowieczne (przeci\u0119tnie \u017cyje 200-300 lat), powoli rosn\u0105ce drzewo na \u017cyznych nadrzecznych glebach w gor\u0105cym Teksasie mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-508","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=508"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1029,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/508\/revisions\/1029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}