{"id":485,"date":"2020-03-15T14:28:48","date_gmt":"2020-03-15T14:28:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/?page_id=485"},"modified":"2020-03-19T12:44:39","modified_gmt":"2020-03-19T12:44:39","slug":"dab-japonski-quercus-acutissima","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/dab-japonski-quercus-acutissima\/","title":{"rendered":"D\u0105b japo\u0144ski (Quercus acutissima)"},"content":{"rendered":"\n
\n

D\u0105b japo\u0144ski (Quercus acutissima<\/em>) ro\u015bnie w Azji -od p\u00f3\u0142nocnych kra\u0144c\u00f3w Pakistanu po Japoni\u0119.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n

OPIS:
<\/strong>   D\u0119by japo\u0144skie rosn\u0105 jak na d\u0119by bardzo szybko, w m\u0142odo\u015bci maj\u0105 korony sto\u017ckowate, kt\u00f3re z wiekiem zaokr\u0105glaj\u0105 si\u0119 i rozszerzaj\u0105. Kilkudziesi\u0119cioletnie drzewa rosn\u0105ce na s\u0142onecznych stanowiskach maj\u0105 zwykle kilkana\u015bcie metr\u00f3w wysoko\u015bci i nieco wi\u0119ksz\u0105 szeroko\u015b\u0107. 
   D\u0105b japo\u0144ski jest bardzo r\u00f3\u017cny od powszechnie znanych d\u0119b\u00f3w – jego 10-20 cm d\u0142ugie l\u015bni\u0105ce li\u015bcie nie maj\u0105 typowych dla d\u0119b\u00f3w klap czy fa\u0142d, do z\u0142udzenia przypominaj\u0105 li\u015bcie kasztana jadalnego. \u017be jest d\u0119bem mo\u017cna pozna\u0107 w zasadzie tylko po owocach – 2-3 cm d\u0142ugie, prawie kuliste \u017co\u0142\u0119dzie w kosmatych miseczkach s\u0105 bardzo podobne do owoc\u00f3w blisko z nim spokrewnionego d\u0119bu burgundzkiego Q. cerris<\/em>. \u017bo\u0142\u0119dzie obu gatunk\u00f3w dojrzewaj\u0105 w drugim roku, po 18 miesi\u0105cach od zapylenia. 
   D\u0105b japo\u0144ski, rzadko uprawiany w Europie, wielk\u0105 rol\u0119 odgrywa w przyrodzie Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Jeszcze 100 lat temu najwa\u017cniejszym gatunkiem w lasach wschodniej cz\u0119\u015bci Stan\u00f3w Zjednoczonych by\u0142 bardzo podobny do kasztana jadalnego kasztan z\u0119baty (Castanea dentata<\/em>) Na wielkich obszarach Wschodniego Wybrze\u017ca kasztany z\u0119bate stanowi\u0142y blisko po\u0142ow\u0119 wszystkich dziko rosn\u0105cych drzew, ich owoce by\u0142y podstaw\u0105 wy\u017cywienia dla wielu gatunk\u00f3w zwierz\u0105t. Tak by\u0142o przez tysi\u0105ce lat a\u017c do pocz\u0105tku XX wieku, kiedy to na kontynent ameryka\u0144ski przywleczono z Azji Cryphonectria parasitica<\/em>, grzyba wywo\u0142uj\u0105cego raka kory u d\u0119b\u00f3w i kasztan\u00f3w. O ile niekt\u00f3re gatunki euroazjatyckie s\u0105 zupe\u0142nie odporne (np. kasztan chi\u0144ski), inne wra\u017cliwe w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu (d\u0119by i kasztany jadalne choruj\u0105 zw\u0142aszcza podczas ch\u0142odnego, deszczowego lata), to ameryka\u0144ski kasztan z\u0119baty okaza\u0142 si\u0119 zupe\u0142nie nieodporny. Pierwsze chore drzewa znaleziono na Long Iland w roku 1904, w ci\u0105gu nast\u0119pnych 40 lat wygin\u0119\u0142y niemal wszystkie kasztany w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, zgorzel kasztana zabi\u0142a 4 000 000 000 (cztery miliardy) drzew !! Ocala\u0142y tylko nieliczne egzemplarze na izolowanych stanowiskach w Apallachach i na zachodzie USA. 
    Poniewa\u017c choroba w b\u0142yskawicznym tempie zabija\u0142a miliardy drzew, \u015bmier\u0107 g\u0142odowa zacz\u0119\u0142a zagra\u017ca\u0107 wielu gatunkom zwierz\u0105t. Trzeba by\u0142o szybko znale\u017a\u0107 alternatywne \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017cywienia – wyb\u00f3r pad\u0142 na d\u0119by japo\u0144skie, One w\u0142a\u015bnie okaza\u0142y si\u0119 do tego celu najlepsze, gdy\u017c d\u0119by japo\u0144skie rozpoczynaj\u0105 owocowanie bardzo wcze\u015bnie (ju\u017c 5-7 letnie), owocuj\u0105 regularnie i obficie, mog\u0105 rosn\u0105\u0107 na praktycznie ka\u017cdym rodzaju gleby. Du\u017ce znaczenie mia\u0142o ich wielkie podobie\u0144stwo do kasztan\u00f3w – nie wygl\u0105da\u0142y obco. W ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu lat posadzono ich miliony, w ostatnich latach ameryka\u0144scy le\u015bnicy sadz\u0105 przede wszystkim odmian\u0119 'Gobbler’ – wytwarza mniejsze \u017co\u0142\u0119dzie, \u0142atwiej sobie radz\u0105 z ich zjadaniem dzikie indyki. 
   D\u0119by japo\u0144skie s\u0105 u\u017cyteczne r\u00f3wnie\u017c tam sk\u0105d pochodz\u0105: 
– Chi\u0144czycy z \u017co\u0142\u0119dzi robili m\u0105k\u0119 i piekli z niej chleb. \u015awie\u017ce \u017co\u0142\u0119dzie s\u0105 bardzo gorzkie, aby sta\u0142y si\u0119 jadalne nale\u017cy zebrane do work\u00f3w moczy\u0107 w rzece a\u017c strac\u0105 goryczk\u0119, trwa to oko\u0142o dwa tygodnie. Innym sposobem uzdatniania jest zakopywanie \u017co\u0142\u0119dzi jesieni\u0105 w mokrej, bagnistej ziemi; wygrzebane wiosn\u0105 ju\u017c gorzkiej taniny nie zawieraj\u0105. Teraz, kiedy stopa \u017cyciowa w Chinach ro\u015bnie, znacznie zmieni\u0142y si\u0119 nawyki \u017cywieniowe i znaczenie tego d\u0119bu powa\u017cnie si\u0119 obni\u017cy\u0142o. 
-W Japonii od stuleci sadzi si\u0119 lasy z d\u0119b\u00f3w japo\u0144skich, s\u0105 one bardzo wa\u017cne nawet teraz. Z drewna tego d\u0119bu wytwarzany jest w\u0119giel drzewny konieczny do porz\u0105dnego zaparzenia herbaty. Na k\u0142odach z d\u0119bu japo\u0144skiego rosn\u0105 niezb\u0119dne w japo\u0144skiej kuchni grzyby shiitake. Z d\u0119bu japo\u0144skiego wytwarza si\u0119 po\u017cywienie dla larw \u017cuka jelonka Prosopocoilus inclinatus<\/em> i \u017cuka nosoro\u017cca Allomyrina dichotoma<\/em>, ulubionych zwierz\u0105t domowych wielu Japo\u0144czyk\u00f3w (maj\u0105 ma\u0142e mieszkania, nie w ka\u017cdym zmie\u015bci si\u0119 chomik \ud83d\ude42 ). Wreszcie, do tej pory ekologiczne uprawy ry\u017cu s\u0105 nawo\u017cone kompostem z li\u015bci i ga\u0142\u0105zek d\u0119bu japo\u0144skiego.
   D\u0119by japo\u0144skie cenione s\u0105 jako drzewa ozdobne. Wiosn\u0105, podczas kwitnienia i rozwijania m\u0142odych listk\u00f3w s\u0105 pi\u0119knie \u017c\u00f3\u0142te, w pe\u0142ni lata ich li\u015bcie staj\u0105 si\u0119 ciemnozielone i l\u015bni\u0105ce, z kolei jesieni\u0105 przebarwiaj\u0105 si\u0119 na \u017c\u00f3\u0142to i br\u0105zowo. Odporne na warunki miejskie, sadzone s\u0105 na trawnikach i parkingach – tam, gdzie potrzebne s\u0105 drzewa daj\u0105ce cie\u0144.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

UPRAWA:<\/strong> 
   D\u0119by japo\u0144skie wymagaj\u0105 stanowisk s\u0142onecznych. 
    Wed\u0142ug ameryka\u0144skich danych mog\u0105 rosn\u0105\u0107 w strefie klimatycznej 5. czyli tam gdzie zwykle zim\u0105 temperatury spadaj\u0105 do -28 C. W Polsce w rejonach o surowszym klimacie powinny rosn\u0105\u0107 na stanowiskach suchych. Dzi\u0119ki temu szybciej jesieni\u0105 zako\u0144cz\u0105 wegetacj\u0119 i zd\u0105\u017c\u0105 nale\u017cycie zdrewnie\u0107 przed nadej\u015bciem mroz\u00f3w. 
   Najlepiej rosn\u0105 na glebach \u017cyznych i przepuszczalnych, ale poradz\u0105 sobie na ka\u017cdej, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c gliniasej i wapiennej. 
   Nie choruj\u0105, na chloroz\u0119 cierpi\u0105 tylko na glebach o odczynie wyra\u017anie zasadowym.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u0105b japo\u0144ski (Quercus acutissima) ro\u015bnie w Azji -od p\u00f3\u0142nocnych kra\u0144c\u00f3w Pakistanu po Japoni\u0119. OPIS:   D\u0119by japo\u0144skie rosn\u0105 jak na d\u0119by bardzo szybko, w m\u0142odo\u015bci maj\u0105 korony sto\u017ckowate, kt\u00f3re z wiekiem zaokr\u0105glaj\u0105 si\u0119 i rozszerzaj\u0105. Kilkudziesi\u0119cioletnie drzewa rosn\u0105ce na s\u0142onecznych stanowiskach maj\u0105 zwykle kilkana\u015bcie metr\u00f3w wysoko\u015bci i nieco wi\u0119ksz\u0105 szeroko\u015b\u0107.    D\u0105b japo\u0144ski jest bardzo r\u00f3\u017cny od powszechnie znanych d\u0119b\u00f3w – […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-485","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=485"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1026,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/485\/revisions\/1026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}