{"id":364,"date":"2020-03-05T12:28:27","date_gmt":"2020-03-05T12:28:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/?page_id=364"},"modified":"2020-03-21T15:01:48","modified_gmt":"2020-03-21T15:01:48","slug":"orzesznik-jadalny-pekan-carya-illinoensis-c-illinoinensis","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/orzesznik-jadalny-pekan-carya-illinoensis-c-illinoinensis\/","title":{"rendered":"Orzesznik jadalny, pekan ( Carya illinoensis, C. illinoinensis)"},"content":{"rendered":"\n
\n

Orzesznik jadalny, pekan ( Carya illinoensis, C. illinoinensis )<\/em>  w naturze wyst\u0119puje w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej – od Illinois na p\u00f3\u0142nocy po Floryd\u0119, Teksas (drzewo herbowe tego stanu) i Meksyk na po\u0142udniu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n

OPIS:<\/strong>
   Pekany rosn\u0105 najszybciej z orzesznik\u00f3w (w m\u0142odo\u015bci 40-90 cm rocznie), osi\u0105gaj\u0105 najwi\u0119ksze rozmiary. Nisko rozga\u0142\u0119zione drzewa z prostymi pniami mog\u0105 mie\u0107 30, a czasem nawet 50 metr\u00f3w wysoko\u015bci. \u0141atwo odr\u00f3\u017cni\u0107 je od innych orzesznik\u00f3w po li\u015bciach – z\u0142o\u017cone s\u0105 z najwi\u0119kszej liczby listk\u00f3w, zwykle 9-17. Jesieni\u0105 li\u015bcie orzesznika jadalnego przybieraj\u0105 barw\u0119 \u017c\u00f3\u0142tozielon\u0105 i pomara\u0144czow\u0105. 
   Orzeszniki jadalne od wiek\u00f3w uprawiane s\u0105 jako drzewa owocowe, znane s\u0105 setki odmian uprawnych. W sprzyjaj\u0105cych warunkach mog\u0105 zacz\u0105\u0107 owocowa\u0107 jako 5-letnie drzewka, owocuj\u0105 nawet przez 300 lat. Z drzewa w pe\u0142ni owocowania (40-100 lat) uzyskuje si\u0119 100-250 kilogram\u00f3w pekan\u00f3w, drzewa rekordzi\u015bci rodz\u0105 blisko p\u00f3\u0142 tony! Bardzo smaczny mi\u0105\u017csz okryty cienk\u0105 skorup\u0105 (jedna z ameryka\u0144skich nazw to Papershell Pecan<\/em>) zawiera 70% t\u0142uszczu, mn\u00f3stwo nienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych i przeciwutleniaczy – po prostu samo zdrowie! 
   Bardzo cenione ze wzgl\u0119du na urod\u0119 i twardo\u015b\u0107 jest drewno orzesznik\u00f3w jadalnych – wyrabia si\u0119 z niego meble, trzonki i sprz\u0119t sportowy, u\u017cywane jest do w\u0119dzenia (aromatyczny dym). <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
\u00a9 Red Planet Inc. All Rights Reserved\nCredit: Bruce J. Marlin\nOriginal Author: Bruce J. Marlin\nContact: redplanetinc@comcast.net\nhttp:\/\/www.greenertrees.com<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

UPRAWA:<\/strong>
   Powszechny jest fa\u0142szywy pogl\u0105d, \u017ce pekany s\u0105 zbyt wra\u017cliwe aby rosn\u0105\u0107 w Polsce. Bierze si\u0119 to st\u0105d, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ro\u015blin pochodzi z przywiezionych zza Oceanu lub kupionych w europejskich supermarketach „spo\u017cywczych” nasion. Niemal ka\u017cdy kto sieje pekany chce mie\u0107 z nich jak najwi\u0119ksze, naj\u0142adniejsze owoce (prawie kuliste mog\u0105 mie\u0107 nawet blisko 6 cm d\u0142ugo\u015bci) – takie rosn\u0105 oczywi\u015bcie w najcieplejszych rejonach USA. Odmiany uprawiane w Georgii (blisko po\u0142owa produkcji USA) znakomicie przystosowane s\u0105 do 290-dniowego okresu bez mrozu i minimalnych temperatur oko\u0142o -10 C, u nas oczywi\u015bcie nie maj\u0105 szans. 
   Zupe\u0142nie inn\u0105 opini\u0119 o odporno\u015bci pekan\u00f3w maj\u0105 Amerykanie: we wszystkich \u017ar\u00f3d\u0142ach podaj\u0105, \u017ce pekany (Carya illinoensis<\/em>) mog\u0105 rosn\u0105\u0107 w 5. strefie klimatycznej USDA, gdzie zwykle zim\u0105 temperatury spadaj\u0105 do -29 stopni Celsjusza (-20 F). Tak odporne s\u0105 pekany rosn\u0105ce na p\u00f3\u0142nocy Stan\u00f3w Zjednoczonych i w Quebec w Kanadzie (uprawianych jest tam wiele odmian owocowych np.’Devore’, 'Gibson’, Mullahy’, 'Carlson 3′), wy\u0142\u0105cznie pochodz\u0105ce z tych rejon\u00f3w nale\u017cy sadzi\u0107 w Polsce. Pochodz\u0105ce z po\u0142udnia zupe\u0142nie si\u0119 nie nadaj\u0105 – Texas, Georgia i Meksyk le\u017c\u0105 na tej samej szeroko\u015bci geograficznej co Algieria, Egipt czy Arabia Saudyjska. 
   W ojczy\u017anie m\u0142ode zim\u0119 sp\u0119dzaj\u0105 okryte metrow\u0105 warstw\u0105 \u015bniegu, w Polsce na \u015bnieg liczy\u0107 nie mo\u017cna i dlatego warto je w pierwszych latach troch\u0119 zabezpiecza\u0107. 
   Szybciej rosn\u0105 na glebach \u017cyznych i wilgotnych, jednak w ch\u0142odniejszych rejonach lepiej je sadzi\u0107 na glebach raczej suchych – jesieni\u0105 szybciej sko\u0144cz\u0105 wegetacj\u0119 i lepiej przygotuj\u0105 si\u0119 do zimy. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Orzesznik jadalny, pekan ( Carya illinoensis, C. illinoinensis )  w naturze wyst\u0119puje w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej – od Illinois na p\u00f3\u0142nocy po Floryd\u0119, Teksas (drzewo herbowe tego stanu) i Meksyk na po\u0142udniu. OPIS:   Pekany rosn\u0105 najszybciej z orzesznik\u00f3w (w m\u0142odo\u015bci 40-90 cm rocznie), osi\u0105gaj\u0105 najwi\u0119ksze rozmiary. Nisko rozga\u0142\u0119zione drzewa z prostymi pniami mog\u0105 mie\u0107 30, a czasem nawet 50 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-364","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=364"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1079,"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/364\/revisions\/1079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ogrodnick.pl\/word\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}